Halide Edip Adıvar Kimdir?

3
61
Halide Edip Adıvar Kimdir Hayatı

Halide Edip Adıvar Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Halide Edip Adıvar (d. 1882 – ö. 9 Ocak 1964) Türk yazar, politikacı, akademisyen, öğretmen.

1882’de İstanbul’da doğdu. 9 Ocak 1964’te İstanbul’da hayatını kaybetti. 1901’de Üsküdar Amerikan Kız Koleji’nde mezun oldu. Öğretmenleri arasında Rıza Tevfik Bölükbaşı ile sonradan izdivaç ettiği ve ilk kocası olan Salih Zeki de vardı. İlk yazıları “Halide Salih” takma isimiyle Tanin gazetesinde yayınlandı. Balkan Savaşı senelerinde hastanelerde çalıştı. Gerek bu çalışmaları, gerekse müfettişliği esnasında İstanbul mahallelerini dolaşması, ona çeşitli kesimlerden insanları tanıma fırsatını verdi. Gericilerin reaksiyonundan çekindiği için 31 Mart Olayı’nda çocuklarıyla beraber Mısır’a gitti. Ayaklanmanın bastırılmasından sonra yurda döndü.

1909’dan sonra öğretmenlik, müfettişlik yaptı. Kadınların toplumsal hayata katılması ve eğitilmesi için çalışan Teâli-i Nisvan Cemiyeti’ni kurdu. 1912’de kurulan Türk Ocağı’na katıldı. 1919’da Wilson Prensipleri Cemiyeti’nin kurucuları arasında bulundu. Aynı sene İzmir’in Yunan silahlı gücü tarafından işgal edilmesini protesto için Sultanahmet Alanı’nda tertip eden mitingde yaptığı tesirli konuşma büyük aksiseda uyandırdı. İle ilgili tahkikat açılınca, 1917’de izdivaç ettiği ikinci eşi Adnan Adıvar birlikte Anadolu’ya geçerek Kurtuluş Savaşı’na katıldı. Çeşitli cepheleri dolaştı, Mehmetçiklere moral ve destek oldu. Kendisine önce onbaşı, sonra da üstçavuş rütbesi verildi.

Savaş sürerken Atatürk ile politik görüş ayrılığına düştü. 1917’de Adnan Adıvar ile birlikte yurtdışına çıktı. Fransa ve İngiltere’de yaşadı. Amerika’da Columbia Üniversitesi, Hindistan’da Delhi İslam Üniversitesi’nde misafir öğretim azası olarak dersler verdi. 1939’da Türkiye’ye döndü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Filolojisi Kürsüsü Başkanı oldu. 1950’de milletvekili seçildi. 4 yıl sonra tekrar üniversiteye döndü. Ölümüne kadar kürsü başkanlığı görevini sürdürdü.

1910’da yayınlanan ilk romanı “Düzey Talip” ile 1911’de yayınlanan ilk öykü kitabı “Viran Mabetler” edebiyat etraflarında alakayla karşılandı.

Romanlarının kadınları, Batılı bir anlayışla idealize edilmiş, kuvvetli ve kültürlü kadınlardı. Kahramanlarının kişiliklerine, ruh yapılarına ve davranışlarına ehemmiyet vererek bu özelliğiyle Türk romanında yeni bir adım attı.

Kurtuluş Savaşı döneminde ulusçu, ulusal duyguları öne çıkaran roman ve öyküler kaleme aldı. “Yeni Turan”, “”Ateşten Gömlek” ve “Vurun Kahpeye” bu dönemin yapıtlarıdır.

En bilinen romanı “Sinekli Bakkal” yazarlığında olgunluk dönemini gösterir. Bu romanda Sinekli Bakkal semtinde yaşayan insanlar, aydınlar ve saray etrafı gibi 2’nci Abdülhamit döneminin değişik toplum kesimleri canlandırılır. Bu romanın yazıldığı senelerde Türkiye bağımsız ve Batı yanlısı bir ülke olmayı seçenek etmişti. Bir yandan da Tanzimattan beri süren Batı-Doğu çatışmasından kurtulamamıştı. Halide Edip, “Sinekli Bakkal”da Doğu’nun değerlerini bulup çıkarmak, Batı’nın karşısına koymak emelindedir. Roman “roman yanıyla zayıf olmakla” tenkit edildi.

Halide Edip Adıvar’ın Yapıtları

Roman:

  • Heyula (1908)
  • Raik’in Annesi (1909)
  • Düzey Talip (1910)
  • Handan (1912)
  • Yeni Turan (1912)
  • Son Yapıtı (1913)
  • Mev’ud Karar (1918)
  • Ateşten Gömlek (1923)
  • Vurun Kahpeye (1923)
  • Kalp Ağrısı (1924)
  • Zeyno’nun Erkek çocuğu (1928)
  • Sinekli Bakkal (1936)
  • Yolpalas Cinayeti (1937)
  • Tatarcık (1939)
  • Sonsuz Panayır (1946)
  • Döner Ayna (1954)
  • Akile Hanım Sokağı (1958)
  • Kerim Ustanın Erkek çocuğu (1958)
  • Sevda Sokağı Komedyası (1959)
  • Çaresaz (1961)
  • Hayat Parçaları (1963)

Öykü:

  • İzmir’den Bursa’ya (Yakup Kadri, Falih Rıfkı ve Mehmet Asım Us ile birlikte, 1922)
  • Viran Mabetler (1911)
  • Dağa Çıkan Kurt (1922)

Tiyatro:

  • Kenan Çobanları (1916)
  • Maske ve Ruh (1945)

Hatıra:

  • Türkün Ateşle Sınavı (1962)
  • Mor Salkımlı Hane (1963)

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here